گفت و گوی «معدن 24» با مدیر اجرایی نمایشگاه بین المللی سنگ محلات

محلات، پایتخت گُل و سنگ های تزئینی و ساختمانی/ ضایعات سنگ از استخراج تا نصب در ایران ۶۰ درصد است/ سنگ «تراورتن» محلات، جایگزین سنگ ایتالیا شده است

0 557

معدن ۲۴-در مهر ماه ۱۳۹۸ دوازدهمین نمایشگاه بین المللی سنگ نیم ور محلات، برگزار شد و از جمله این که ۲۰ هزار تُن سنگ کوپ  از ۲۰۰ معدن استان های مختلف کشور به این معدن آورده شده و در کنار سنگ های فرآوری شده، به نمیش گذاشته شد و عمده این سنگ های کوپ به فروش رفت.

در مهر ۱۳۹۹ هم سیزدهمین نمایشگاه بین المللی محلات برگزار خواهد شد و دست اندرکاران این نمایشگاه از دکتر حسین مدرس خیابانی، سرپرست فعلی وزارت صنعت، معدن و تجارت دعوت کرده اند که در این نمایشگاه حضور پیدا کنند.

شهرستان محلات اگر چه پایتخت گل شناخته می شود اما در سال های اخیر، سنگ های تزئینی و ساختمانی آن نیز شهرت پیدا کرده است و در خصوص معادن سنگ و نمایشگاه بین المللی سنگ نیم ور محلات، معدن ۲۴ با محمد حلاجیان، مدیر اجرایی این نمایشگاه بین المللی گفت و گو کرده است.

حلاجیان که لیسانس مهندسی صنایع و فوق لیسانس رشته بازاریابی بین الملل دارد، در همه سال های  اخیر، مدیر اجرایی نمایشگاه بین المللی سنگ نیم ور محلات بوده است

 

بنا به اطلاعات موجود بیش ترین معادن سنگ های تزئینی استان مرکزی، در سه شهرستان محلات، زرندیه و ساوه قرار دارند و در عین حال، باز محلات با ۸۵ معدن سنگ ساختمانی تراورتن و مرمریت و در مجموع ۱۳۵ معدن دارای دارای پروانه بهره برداری، از این نظر در استان مرکزی پیشتاز است.

از طرفی در سال ۱۳۹۸ بیش از ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تن سنگ تراورتن از معادن محلات استخراج شده. به نظر جنابعالی به عنوان مدیر اجرایی نمایشگاه بین المللی سنگ محلات ـ نیم ور، این قابلیت محلات چگونه شکل گرفته است؟

 

-هر کدام از سنگ هایی که در دنیا وجود دارد، یک نمودار رشد دارند یعنی این که شناسایی و اکتشاف می شوند، بعد فرآوری شده و در دوره بلوغ و رشد قرار می گیرند. براساس نظرات آرشیتکت ها، در بازار به بلوغ می رسند.

در این دوره بلوغ، یک زمانی می رسد که این سنگ ها به بیش ترین میزان مصرف خودشان می رسند. بعد هم میزان مصرف آنها برای چندین سال، ثابت باقی می ماند. بنا به نوع طراحی ای که آرشیتکت ها انجام می دهند و آشنایی آنها با سنگ ها، طول عمر بازار سنگ ها بیش تر شود.

برای مثال، منطقه ما عمدتاً دارای ذخایر معدنی سنگ «تِراورتَن» روشن است. اتفاقی که از ۱۵ سال پیش افتاده، این است که تقاضای مصرف تراورتن بیش تر شده و در نمای ساختمان بیش تر استفاده شده و این وضع باعث شده، معادن سنگ تراورتن، بیش ترین تقاضا را داشته باشند.

از طرفی هم، هر روز با یافته های جدید علمی رو به رو هستیم. برای مثال، سنگ تراورتن، تنها سنگ با استحکام و دوام زیاد برای استفاده در نمای ساختمان است. چرا که این سنگ در برابر سرما و گرما مقاوم است. الان این موضوع، برای آرشیتکت ها امری بدیهی شده و عمدتاً از سنگ تراورتن در نما استفاده می کنند.

 

به غیر از این عوامل، چه عامل دیگری در این زمینه می تواند نقش داشته باشد؟

 

-یک نکته خیلی جالب این است که معادنی در ایتالیا به نام معادن ناوونا (Navona) و سیه نا (Siena) وجود داشت که سنگ تراورتن داشتند و از معادن معروف دنیا بودند.

کار برداشت از این معادن به جایی رسیده بود که حدود ۱۵ سال قبل، دولت ایتالیا دیگر اجازه برداشت سنگ نداد. بنابراین، تجار سنگ به دنبال سنگ مشابه ای گشتند که از نظر خصوصیات رنگ و فیزیکی و شیمیایی، شبیه سنگ های ایتالیا باشند.

سنگ محلات یعنی سنگ معادن حاجی آباد و عباس آباد و آتشکوه، شبیه آن سنگ ها بود و این سنگ ها تقاضا پیدا کرد. قبل از آن، از سنگ تراورتن عمدتاً برای درپوش پشت بام یا در حیاط ها و دیواره ها استفاده می شد و اساساً خیلی کم از سنگ تراورتن استفاده می شد.

 

در سال ۱۳۲۰ آقای قنبر رحیمی، معادن سنگ تراورتن «عباس آباد» و «آتشکوه» منطقه نیم ور محلات را کشف کرده و کار استخراج سنگ شروع شده بود. با این گفته شما یعنی این که قاعدتاً سنگ های تراورتن معادن محلات، در دنیا شناخته شده نبوده.

 

-تولید سنگ تراورتن به صورت محدود در سال ۱۳۲۰ شروع شده و نوع برداشت ها متفاوت بوده است ولی در سال های اخیر، ایتالیایی ها دنبال سنگ جدید می گشتند که مشابه سنگ ایتالیا باشد. به خاطر این که تقاضا برای آن نوع سنگ ایتالیا وجود داشت.

به هر حال، این سنگ را در منطقه ما پیدا کردند و بازار پیدا کرده و رشد کرد. به بلوغ خیلی خوبی هم رسید و الان بیش ترین ذخایر سنگ «تراورتن روشن» دنیا، در محلات وجود دارد.

 

ما می دانیم که آتشکده یا چهار طاقی روستای آتشکوه و همچنین کاخ یا معبد روستای خورهه، آثار ساخته شده از سنگ دوره ساسانیان و اشکانیان، در شهرستان محلات قرار دارند و کاخ یا معبد خورهه در حد و اندازه معبد آناهیتای کنگاور کرمانشاه قلمداد می شود.

آیا سنگ های به کار رفته در این دو اثر باستانی، از رشته کوه آتشکوه و کوه های اطراف این روستاها استخراج شده و مورد استفاده قرار گرفته؟

 

-بله؛ سنگ های مورد استفاده شده در این دو اثر، تراورتن است. این که سنگ تراورتن ایتالیا و منطقه ما معروف است، به خاطر این است که این سنگ، قابلیت خوبی برای ساخت مجسمه دارد.

در کلیساهایی که در شهر واتیکان رم وجود دارد و کارهایی که با سنگ انجام شده،  شاید ۷۰ درصد سنگ آنها از تراورتن است و بقیه مجسمه ها از سنگ مرمریت کارارا (Carara) ساخته شده اند.

همین قابلیت، در منطقه ما وجود دارد و تراورتن، سنگ خوش تراشی است یعنی شکننده نیست. به همین دلیل، وقتی به آن چکش بخورد، می توان کار انجام داد بدون این که این سنگ، بشکند.

این عوامل باعث شده که سنگ این منطقه رشد کند و به راحتی می توانم بگویم که بچه های شهرستان محلات ۶۰ تا ۷۰ درصد معادن ایران را راه اندازی یا فعال کرده اند. به خاطر این که سابقه و علم معدن کاری داشته و توانسته اند سنگ معادن را استخراج کنند.

کسانی که اهل محلات هستند، الان در استان های مختلف کشورمان کار می کنند و معدن دارند یا معدن راه اندازی کرده اند. بر این اساس بود که نمایشگاه سنگ محلات، شکل گرفت و در چند سال اخیر، کارهای زیادی انجام شد و این نمایشگاه، سنگ محلات را در سطح دنیا معرفی کرد.

این نمایشگاه که از سال ۱۳۸۷ شکل گرفته بود، پنج سال پیش به سایت و محل اصلی جا به جا شد و سرمایه گذاری زیادی در این زمینه انجام شده. در سال ۱۳۹۸، این نمایشگاه با ۱۹ هزار و ۷۵۰ متر مربع فضای خالص نمایشگاهی، بزرگترین نمایشگاه سنگ ایران شد و در رتبه ششم دنیا از نظر متراژ قرار گرفت.

 

در سال ۱۳۹۴ بوده که این نمایشگاه، برای اولین بار به صورت بین المللی درآمده؟

 

-بله؛ سال ۱۳۹۴ اولین سالی بود که نمایشگاه به سایت جدید منتقل شد و در آنجا ساخت و ساز انجام شد. از همان زمان کار اطلاع رسانی را در سطح بین المللی شروع کردیم.

 

بر اساس اطلاعاتی که وجود دارد تا سال ۱۳۹۳ که نمایشگاه، بین المللی نشده بود نمایشگاه سنگ محلات در ورزشگاه و سالن ورزشی برگزار می شده و برخی سال ها شورای شهر محلات، مسئول برگزاری این نمایشگاه بوده. جنابعالی به عنوان مدیر اجرایی در سال ۱۳۹۳ و هفتمین نمایشگاه گفته بودید ۲.۵ میلیون تُن سنگ تراورتن در محلات استخراج و در ۳۰۰ کارخانه فرآوری می شود.

از طرفی برای سال ۱۳۹۸ اعلام شده که بیش از ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تُن سنگ تراورتن در محلات استخراج شده. آیا این امکان وجود ندارد که در محلات بیش از این مقدار سنگ تراورتن استخراج شود؟

 

-هر سال که می گذرد روش های استخراج، کامل تر شده و تکمیل می شود یعنی بهره وری بالا می رود. این که آن ۲ میلیون تُن به ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تُن یا فرضاً ۳ میلیون تُن رسیده باشد، بهره وری هم بالا رفته است.

امروزه، روش های بُرش سنگ علمی و تکمیل شده و میزان بهره وری از سنگ از زمانی که از کوه بُریده می شود تا به دست کارخانه برسد، افزایش پیدا کرده است.

از طرفی، حدود سه سال است که طراح ها و آرشیتکت ها، در حد ۳۰ تا ۴۰ درصد از نمای ساختمان از سنگ استفاده می کنند و ۳۰ درصد از آجر و ۳۰ درصد از چوب استفاده می کنند.

 

از کوه های آتشکوه و خورهه شهرستان محلات، علاوه بر سنگ تراورین، موادی مثل سرب و باریت هم استخراج می شود. به غیر از سنگ تراورتن، آیا مقدار قابل توجهی سنگ های ساختمانی دیگر هم استخراج می شود؟

 

-بله؛ سنگ هایی مثل مرمریت نیز در محلات استخراج می شود. این طور نیست که فقط سنگ تراروتن استخراج شود. به هر حال در گسل ها و کوه ها، رگه های مختلف سنگ مرمریت وجود دارد.

 

درباره تعداد واحدهای فرآوری سنگ، یک آمار این است که ۲۸۰ واحد در شهرستان محلات فعال هستند. در عین حال در همان نمایشگاه سال ۱۳۹۳ جنابعالی، هدف از برگزاری نمایشگاه را معرفی تکنولوژی جدید و معرفی پتانسیل های کشور به شرکت های فرآوری سنگ اعلام کرده بودید. الان هم بر این نظر هستید که ضایعات کمتری اتفاق می افتد.

در حال حاضر کارخانه های فرآوری سنگ، چگونه تولیداتی دارند و چقدر ضایعات کمتری ایجاد می کنند؟

 

-در دنیا حدود ۳۵ درصد سنگ تبدیل به ضایعات می شود یعنی از هر یک تُن سنگ از زمان بُرش در کوه تا در کارخانه فرآوری شده و بعد به مرحله نصب در ساختمان برود ۳۵ درصد ضایعات دارد ولی این میزان ضایعات در ایران، حدود ۶۰ درصد است.

البته روز به روز و با گسترش علم، میزان ضایعات کم می شود. اشاعه تکنولوژی های جدید از طریق نمایشگاه ها اتفاق می افتد. تکنولوژی های روز دنیا و کارخانجات داخلی، در نمایشگاه معرفی شده و در نتیجه روش های استخراج و فرآوری سنگ اصلاح می شود.

این بهبود از حدود ۴۰ سال پیش به صورت مستمر شروع شده و هر سال دستگاه ها و روش های جدید آمده و میزان بهره وری بالا رفته است.

با روش ها و تکنولوژی های جدید، هم در مرحله بُرش و هم در مرحله فرآوری و نصب سنگ، ضایعات کاهش پیدا می کند.

 

میزان ضایعات در زمان فرآوری سنگ در دنیا و ایران چقدر است؟

 

-در این زمینه درصدی مشخص نشده ولی میزان ضایعات، بستگی به نوع فرآوری دارد. میزان ضایعات بستگی به این دارد که آیا فرآوری با دستگاه هایی مثل ارّه سنگبُری و مولتی وایر (چند سیم الماسه) انجام می شود یا با استفاده از دستگاه قله بُر.

دستگاه هایی که امروزه در دنیا استفاده می شود ارّه و مولتی وایر است ولی عمده دستگاه هایی که در ایران استفاده می شود، قله بُر است. هر کدام از این دستگاه ها، میزان بهره وری را متفاوت می کنند.

قله بُر، بین ۸ تا ۱۰ متر مربع از هر تن، سنگ فرآوری شده تولید می کند ولی مولتی وایر و ارّه، بین ۱۱ الی ۱۵ و ۱۶ متر مربع.

البته این کار بستگی به نوع و شکل سنگ هم دارد یعنی نوع بُرش که در معدن، روی سنگ زده شده. در همه مراحل، هر چقدر که ظرافت کار و دقت، بیش تر شود میزان بهره وری بالاتر می رود.

 

روش هایی مثل آب پُرفشار که در دنیا برای برش سنگ مرسوم شده، در ایران چه جایگاهی دارد و آیا از این روش ها استقبال می شود؟

 

-در ایران هم، از این روش استفاده می شود ولی استفاده از آب پُرفشار، برای برخی محصولات خاص است. اسم آن هم واتر جت است و برای برش هایی است که حداکثر ۱۵ سانتی متر است و بیش از ۱۵ سانتی متر برش نمی زند.

این روش برای محصولاتی مثل گلدان و کارهای حجمی زینتی و مجسمه، کاربرد دارد. در حالی که با فشار آب، نمی توان سنگ «تایل» یا «اسلَب» را تهیه کرد. البته کُل فرآوری سنگ چه در معدن و چه در کارخانه، همراه با استفاده از آب است.

 

 سیزدهمین نمایشگاه بین المللی سنگ نیم ور محلات در مهر ۱۳۹۸ برگزار خواهد شد. هیات مدیره این نمایشگاه از آقای مدرس خیابانی، سرپرست وزارت صنعت و معدن دعوت کرده اند که در این نمایشگاه حضور پیدا کنند.

آیا قابلیت هایی در ایشان دیده اید و اینقدر مطمئن هستید که ایشان به عنوان وزیر معرفی می شوند و رای می آورند که از ایشان دعوت کرده اید؟

 

-ما فعلاً ایشان را به عنوان سرپرست وزارتخانه به نمایشگاه دعوت کرده ایم. ما هر ساله مقامات دولتی را برای حضور در نمایشگاه دعوت می کنیم. چون این نمایشگاه، یکی از رخدادهای بزرگ سنگ ایران و جهان است و برای مثال، یک بار هم آقای نعمت زاده، وزیر پیشین صنعت و معدن تشریف آوردند.

ما معمولاً سه، چهار ماه قبل از برگزاری نمایشگاه، از مقامات کشور دعوت می کنیم که در نمایشگاه حضور پیدا کنند.

 

ممکن است از اینها هم خوشتون بیاد
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.